کارشناسی تکنولوژی آموزشی شهرستان مبارکه

کارشناسان تکنولوژی و گروههای آموزشی شهرستان مبارکه

بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس

 

یکی از راهبردهای متداول در ایجاد خلاقیت و فعال ساختن اندیشه ها به صورت گروهی ، راهبرد بارش مغزی است . این راهبرد برای تولید افکار جدید و مفید به کار گرفته می شود .


در چه مواردی از این راهبرد استفاده می شود ؟

از بارش مغزی میتوان به عنوان نوعی فعالیت آغاز گر برای ایجاد جرقه ای در ذهن دانش آموزان استفاده کرد تا آنان بتوانند قبل از اینکه خواندن را شروع کنند ، دانسته های خود را درباره ی موضوع به کار ببرند . این راهبرد دانش آموزان را ترغیب میکند هرچه درباره ی موضوع یا عنوان مورد بحث می دانند ، بگویند و در مورد آنچه ممکن است در داستان اتفاق بیفتد فکر کنند یا برای ارائه ی مطلب خواندنی آماده شوند . از این راهبرد همچنین می توان بعد از اینکه دانش آموزان خواندن را به پایان می رسانند استفاده کرد ؛ ولی باید توجه داشت که قبل از شروع نوشتن انجام گیرد .


دلیل استفاده از این راهبرد چیست ؟

از طریق بارش مغزی ، دانش آموزان به طیف وسیعی از افکار پی می برند . وقتی آنان نظرات افراد دیگر را می شنوند ، درباره ی آنها فکر می کنند و به ایده ها و روش های جدیدی از تفکر درباره ی موضوعات دست می یابند . این فعالیت معمولاً به تولید نظرات متفاوتی درباره ی موضوع مطرح شده می انجامد .
معلمان همچنین دانش آموزان را قبل از اینکه خواندن را شروع کنند درگیر بارش مغزی می کنند تا دریابند آنان درباره ی موضوع مورد بحث چه اطلاعاتی دارند .


از بارش مغزی چگونه باید استفاده کرد ؟

قبل از شروع این فعالیت معلم برای بحث ، چند پرسش درباره ی یک کتاب یا بخشی از آن انتخاب می کند . این پرسش ها باید آزاد باشند و دانش آموزان را به تفکر درباره ی مطلب خواندنی ترغیب کنند . به علاوه ، دانش آموزان باید بتوانند مفاهیم را در تجربیات شخصی خود به کار ببرند . برای مثال ، در مورد یک داستان پرسش ها ممکن است به طرح ، موضوع ، شخصیت ها یا چیدمان داستان یا حتی نویسنده ی آن مربوط باشند .
در گروههای دانش آموزان کم سن ، معلم ثبت کننده ی نظرات روی تخته یا آلبوم نمودارهاست . در گروههای دانش آموزان بزرگتر ، یکی از دانش آموزان برای ثبت نظرات انتخاب می شود .
معلم به دانش آموزان می آموزد تا هر طور که دوست دارند به پرسش ها پاسخ دهند ، ولی پاسخ هایشان کوتاه باشد . به دانش آموزان گفته نمی شود که پاسخ آنها درس است یا نه . هر پاسخی مورد قبول واقع می شود و هیچ پاسخی رد نمیشود . احتیاج نیست دانش آموزان دستشان را برای پاسخ دادن بالا ببرند ، ولی باید در صحبت کردن نوبت را رعایت کنند . وقتی دانش آموزی صحبت خود را تمام کرد ، دانش آموز دیگر با پاسخی متفاوت یا واکنشی نسبت به توضیح دانش آموز قبلی ، صحبت را ادامه می دهد .
هدف ، ارائه ی بیشترین نظرات در مورد موضوع مطرح شده است تا ثبت شوند .
اولین پرسش مطرح می شود و برای پاسخ دادن ، داوطلب خواسته می شود . اگر کسی داوطلب نشد ، معلم دانش آموزی را انتخاب می کند و نظر او را جویا می شود . همانگونه که دانش آموز پاسخ می دهد ، فرد ثبت کننده ی نظرات یادداشت بر میدارد. در مواردی که سکوت برقرار می شود ممکن است معلم دانش آموز خاصی را صدا کند تا پاسخ دهد یا اینکه پرسش دیگری مطرح کند .


به چه طریق می توان از راهبرد بارش مغزی استفاده کرد ؟

یکی از شیوه های به کار گیری بارش مغزی در کلاس درس ، ارائه نظرات به صورت خوشه ای است . در این روش ، معلم یا ثبت کننده ی نظرات به دانش آموزان کمک می کند تصویری از نظرات مرتب شده را در یک خوشه مشاهده کنند .

خوشه ای کردن کمک می کند روند نظرات ارائه شده در مورد یک موضوع بدست آید . ثبت کننده یک کلمه کلیدی یا یک جمله را در مرکز دایره می نویسد و خارج از دایره و در امتداد شعاع ، خطوطی را می کشد تا نظرات ساطع شده را نشان دهد . همه ی گفته ها در یک دایره قرار می گیرند و با یک خط ، نظراتی که با هم ارتباط دارند به هم وصل می شوند . همانطور که بارش مغزی پیش میرود ، ثبت کننده خطوطی را که از هر دایره بیرون میزند تا به ارائه ی نظرات اضافی یاری رساند ، رسم می کند . بارش مغزی خوشه ای فرایندی غیر خطی است که به تداعی آزاد ( فی البداهه ) شباهت دارد .
مدل خوشه ای می تواند برای تعیین روابط بین نظرات مفید باشد . از طریق آن ، دانش آموزان می توانند تشخیص دهند که نظرات چگونه با هم تناسب پیدا می کنند ؛ بخصوص وقتی نظرات زیاد هستند .
مدل خوشه ای این فرصت را ایجاد می کند که دانش آموزان بتوانند نظرات حاصل از بارش مغزی را به صورت دیداری از طریق روشهای متفاوت ببینند و برای درک روابط و اتصالات ممکن ، آمادگی بیشتری پیدا کنند .


منبع : Feeny Jonson Kathleen ، ترجمه : الدوسی طیبه ، بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس ، رشد تکنولوژی آموزشی ـ مهرماه 1387 ، شماره ی 2

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام مهر 1388ساعت 20:3  توسط گروه کارشناسی تکنولوژی آموزشی  | 

بیست راهبرد آموزشی برای تدریس موفق

 

1- همیشه با نام و یاد خدا درس را شروع کنید و آن را به پایان برسانید .
2- ساده اما عمیق تدریس کنید .
3- تجربه های تازه خود را در اختیار فراگیران قرار دهید .
4- هرگز گمان نکنید که سکوت شاگردان به معنای فهمیدن است .
5- تقویت شوق در یادگیری را هدف غایی تدریس خود قرار دهید .
6- به افزایش کیفیت یادگیری و پرورش خلاقیت اهمیت بیشتری بدهید .
7- طرح درس و یا خلاصه آن را همواره با خود داشته باشید تا به کاری که انجام میدهید ، مسلط باشید .
8- به سئوالات فراگیران اهمیت دهید و با لحن خوب و مناسب بازخورد دهید .
9- مطالعه ی پیش از تدریس و آمادگی برای تدریس را فراموش نکنید .
10- از ابتکار و خلاقیت خود و دانش آموزانتان در تدریس استفاده کنید .
11- تنوع در روش آموزش را فراموش نکیند .
12- در تدریس تا حد امکان از مثال و مصداق استفاده کنید .
13- از وسایل و امکانات آموزشی موجود ، حداکثر بهره را ببرید ؛ ازجمله : دانش آموزان را با منابع مطالعاتی مثل کتابها و نشریات آشنا کنید .
14- آرام ، با نشاط و علاقه مند تدریس کنید .
15- برای فعال کردن دانش آموزان و ایجاد انگیزه ی یاد گیری ، از ذوق و سلیقه و استعداد آنها بیشتر استفاده کنید .
16- کارها و فعالیت های مربوط به کلاس را بین دانش آموزان تقسیم کنید و به آنها مسئولیت دهید .
17- با شاگردانتان جدی ولی مهربان باشید .
18- هرگز پشت سرهم و یکنواخت تدریس نکنید و با طرح سئوالاتی ، دانش آموزان را در طول تدریس فعال نگه دارید .
19- با به کار گیری روش های متنوع ارزشیابی ، از وضعیت فراگیران و نتیجه ی کار خود مطلع باشید .
20- برای ارتباط فعالیت های آموزشی کلاس درس و خارج از کلاس ، تکالیف مناسبی را به دانش آموزان پیشنهاد کنید ؛ مثلاً از آنها بخواهید آموخته های خود را به شکل های متنوعی مانند : تهیه خلاصه ی درس ، طرح سئوالات مهم ،
کشیدن نقاشی ، تهیه ی مصاحبه با بزرگ تر ها ، کار پژوهشی و ... ارائه دهند .


منبع : حس رضا ترابی ، بیست راهبرد آموزشی برای تدریس موفق ، رشد تکنولوژی آموزشی ـ آبان ماه 1387، شماره ی 2

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام مهر 1388ساعت 19:57  توسط گروه کارشناسی تکنولوژی آموزشی  |